DYSKRYMINACJA W PRACY – CO JEST DYSKRYMINOWANIEM PRACOWNIKA?

Zarówno jako pracodawca jak i pracownik możesz zastanawiać się co tak naprawdę oznacza dyskryminacja w pracy i jak rozpoznać, że doszło do dyskryminacji pracownika.
Należy zacząć od tego, że zgodnie z kodeksem pracy pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków. Nieuzasadnione różnicowanie praw pracowników jest więc niedopuszczalne.

Czym jest dyskryminacja?

W uproszczeniu dyskryminację można zdefiniować jako różnicowanie sytuacji pracowników wyłącznie ze względu na kryteria takie jak płeć, wiek, niepełnosprawność, rasa, religia, narodowość, przekonania polityczne itd. Wprowadzanie podziałów wyłącznie w oparciu o te kryteria jest szczególnie piętnowane przez ustawodawcę.
Zgodnie z art. 113 kodeksu pracy niedopuszczalna jest zarówno dyskryminacja pośrednia (wynikająca z pozornie obiektywnych okoliczności) jak i bezpośrednia (nakierowana np. na określonego pracownika lub grupę pracowników. Oznacza to, że jakiekolwiek różnicowanie sytuacji pracownika ze względu np. na jego cechy lub poglądy jest niedozwolone.

Jakie są przykłady dyskryminacji?

Flagowym przykładem dyskryminacji jest nieuzasadnione różnicowanie wynagrodzenia (np. wyższe wynagrodzenie dla mężczyzn niż dla kobiet wykonujących taką samą pracę). Dyskryminacja to jednak nie tylko wynagrodzenie.
Za dyskryminację można uznać także takie działania jak np. brak równego dostępu do szkoleń, awansu, zatrudnienia na czas nieokreślony lub typowania do zwolnienia na podstawie niedozwolonych kryteriów.

Kiedy może wystąpić dyskryminacja?

W zasadzie na każdym etapie stosunku pracy.
Dyskryminująca może być już odmowa zawarcia umowy o pracę jeśli była ona oparta o jedno z niedozwolonych kryteriów.
Dyskryminacja może wystąpić także w trakcie obowiązywania umowy o pracę lub w przypadku jej rozwiązania (np. jeżeli wytypowanie pracownika do zwolnienia nie nastąpiło z przyczyn obiektywnych, a wyłącznie z uwagi na jedno z kryteriów przewidzianych w przepisie).

Czy każde nierówne traktowanie to dyskryminacja?

Zdecydowanie nie.
Formułując zarzut dyskryminacji trzeba mieć na uwadze, że nie każde zróżnicowanie warunków zatrudnienia to dyskryminacja. Innymi słowy – zróżnicowanie warunków zatrudnienia jest skutkiem, a nie przyczyną dyskryminacji.
Jeszcze inaczej przedstawiając tę kwestię – do dyskryminacji dochodzi, gdy z uwagi na niedozwolone kryterium pracownicy znajdujący się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej są traktowani inaczej.
Dyskryminacją może być więc mniej korzystne wynagradzanie młodszej części zespołu, pomimo tego, że młodsi pracownicy zajmują te same stanowiska i mają takie same obowiązku co starsi. Jeśli jednak za takim zróżnicowaniem przemawiają także inne, obiektywne przyczyny np. pracownicy starsi mają wyższe kompetencje i dłuższy staż pracy u pracodawcy to do dyskryminacji nie dojdzie.

Czy pracodawca jest odpowiedzialny za zapewnienie braku dyskryminacji?

Zdecydowanie tak.
Co ważne samo ustalenie polityk czy innych wewnętrznych regulacji mających na celu zapobieżenie dyskryminacji jest niewystarczające. Konieczne jest także podejmowanie faktycznych działań, które mają wykluczać podobne zjawiska.

Warto zaznaczyć, że obowiązek równego traktowania pracowników i zakaz ich dyskryminacji wynikają nie tylko z kodeksu pracy, ale także z Konstytucji RP.